Τι λέτε για μια βόλτα στην Κοπεγχάγη; Όχι κανονική βόλτα (εξάλλου αυτό τον καιρό κάνει πολύ κρύο εκεί και πού λεφτά για ταξίδια....), αλλά θεατρική.

Ή καλύτερα μια επίσκεψη στην Κοπεγχάγη μαζί με έναν νομπελίστα!!!

Κοπεγχάγη

Να μην σας κρατάω άλλο σε αγωνία.  Το θεατρικό έργο «Κοπεγχάγη» του Άγγλου Μάικλ Φρέιν είναι βασισμένο σε μια συνάντηση-γεγονός ανάμεσα στους δύο από τους σημαντικότερους νομπελίστες φυσικούς όλων των εποχών, τον Γερμανό Βέρνερ Χάιζενμπεργκ (1901-1976) και τον Δανό Νηλς Μπορ (1885-1962) -από τους θεμελιωτές της κβαντικής θεωρίας (στην οποία συνάντηση, παραβρίσκεται και η γυναίκα του Μπορ, Μαργκρέτε).
Ο Φρέιν δημιούργησε μια φανταστική -ή καλύτερα υποθετική- συζήτηση, που πραγματοποιείται μετά το θάνατό και των τριών, προσπαθώντας να δώσουν τέλος στις εκκρεμότητες, σχετικά με το τι ακριβώς ειπώθηκε μεταξύ τους σε κείνη τη σύντομη συνάντησή τους το 1941, που απετέλεσε και το τέλος της προσωπικής τους σχέσης.
Οι δύο επιστήμονες είχαν μία σχέση πατέρα-γιου, μία σχέση φιλική, μέχρι αυτή τη δεκάλεπτη συνάντηση στην Κοπεγχάγη του 1941. Στον Χάιζενμπεργκ είχε ανατεθεί (από τον Χίτλερ) να διερευνήσει την κατασκευή της ατομικής βόμβας στη Γερμανία. Γι’ αυτό τον λόγο και επισκέπτεται τον Δανό μέντορά του. Ή καλύτερα για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι για να επιβεβαιώσει και να ρωτήσει πράγματα πάνω στο αντικείμενό τους, την κβατική φυσική. Ο δεύτερος γιατί έχει αμφιβολίες για την ηθική του όλου εγχειρήματος και γιατί θέλει, ίσως, και να μάθει αν οι σύμμαχοι προσπαθούν κι εκείνοι να φτιάξουν την βόμβα. Το έργο στέκεται κυρίως στην αγωνία του για την ηθική στάση που πρέπει να κρατήσει αυτός, ως Γερμανός, απέναντι στην πατρίδα του, αλλά και απέναντι σε όλη την ανθρωπότητα.
Η ομοιότητα των νόμων της φυσικής με τους κοινωνικούς συγκλονιστική: μετά από τον βομβαρδισμό ενός ατόμου απελευθερώνεται ανεξέλεγκτα τεράστια ενέργεια. Αντίστοιχα και οι πράξεις των ανθρώπων -στην προκειμένη περίπτωση των ερευνητών- μπορεί να έχουν ασύλληπτες συνέπειες για όλους τους άλλους. Και το ερώτημα είναι: η επιστήμη πρέπει να συμβαδίζει με την ηθική; Έχει η επιστήμη ηθικά όρια, η αγάπη για την πατρίδα, η φιλία, η τέχνη; Τί είπαν οι δύο μεγάλοι φυσικοί όταν συναντήθηκαν, τελικά, στην πρωτεύουσα της, κατεχόμενης από τους Γερμανούς, Δανίας;
Όσοι από εσάς φοβάστε ότι για να παρακολουθήσει κάποιος το έργο, πρέπει να έχει γνώσεις πάνω στην φυσική, μην αγχώνεστε. Το έργο δεν είναι καθόλου κουραστικό ή δυσνόητο, όπως θα ανέμενε κανείς λόγω του θέματός του, ακόμα και για μένα που μέχρι κι η φυσική στο σχολείο μου φαινότανε αλαμπουρνέζικα! Οι δύο επιστήμονες συζητούν υπό την καταλυτική παρουσία της γυναίκας του Μπορ, άρα προσπαθούν να κάνουν τα λεγόμενά τους κατανοητά... Εξάλλου, πρόκειται για ένα κοινωνικό θεατρικό έργο, που αναλύει τους χαρακτήρες και τις πράξεις των ηρώων του, κι όχι το πως λειτούργει η πυρηνική ενέργεια!
Η Ηρώ Μουκίου βρίσκεται σε μια σπάνια θεατρική ωριμότητα, σε ένα ρόλο καταλύτη για την αμήχανη σχέση των δύο αντρών. Ο Βασίλης Ρίσβας ήρεμος, με λιτό παίξιμο, δεν θα μπορούσα να φανταστώ κάτι καλύτερο για τον σχετικά μεγάλο σε ηλικία και κατασταλαγμένο Μπορ. Με εντελώς αντίθετη ενέργεια, ο νεαρός Θοδωρής Αντωνιάδης, είχε τον πιο δύσκολο ρόλο: τον ρόλο του επισκέπτη, τον ρόλο του Γερμανού κατακτητή που επισκέπτεται τον παλιό του φίλο -ενώ τους παρακολουθεί η Γκεστάπο- για να εκμαιεύσει την γνώμη του Μπορ, γι’ αυτό το οποίο ο ίδιος ερευνά....
Η σκηνοθεσία του Μαργαρίτη, χωρίς να έχει κάτι αρνητικό (με εξαίρεση τα περπατήματα), δεν με ενθουσίασε (αν και έχω δει δικές του καλές παραστάσεις).Το ίδιο και το σκηνικό, το οποίο έβγαζε μια αίσθηση προχειρότητας. Ένα τέτοιο μίνιμαλ σκηνικό θα έδειχνε καλό σε μια μικρή σκηνή ενός θεάτρου, όπου οι ηθοποιοί παίζουν μπροστά ακριβώς στους θεατές, όμως σε ένα τόσο μεγάλο και παλιό θέατρο ήταν σαν να κάνουν ακόμα πρόβα. Όλη αυτή η αίσθηση του απλά πρακτικού σκηνικού, θα μπορούσε να μετριαστεί από τους φωτισμούς. Όμως, ειλικρινά, οι φωτισμοί ήταν οι πιο ανέμπνευστοι που έχω δει ποτέ σε θέατρο. Ο φωτισμός μπορεί να δημιουργήσει χώρο, μπορεί ακόμα να φτιάξει και φωτεινούς πίνακες ζωγραφικής! Εδώ, όμως, ήταν απλά ένα εκτελεστικό όργανο! Μάλιστα κάποια στιγμή, όταν μπήκε ένα μικρόφωνο μπροστά στον άχαρο πλαϊνό προβολέα, εμφανίστηκε μια πολύ ενδιαφέρουσα σύνθεση σκιών στο φόντο, που προς στιγμήν νόμισα ότι γινόταν επίτηδες και χάρηκα. Δυστυχώς, όμως, ήταν τυχαίο!!! Νομίζω ότι ο σκηνοθέτης θα έπρεπε να αφήσει αυτή την δουλειά σε κάποιο φωτιστή.
Παρόλα αυτά, και οι τρεις ηθοποιοί δίνουν, θα έλεγα, ένα ρεσιτάλ ερμηνείας, έτσι που όλα τα άλλα μετριάζονται. Είναι μια παράσταση που αξίζει να δείτε. Και για τελειώσουμε, η ιστορία είχε, μάλλον αίσιο τέλος: ο Χάιζενμπεργκ δεν καταφέρνει ή δεν θέλει (κατ’ άλλους) να καταφέρει να φτιάξει την ατομική βόμβα. Δύο χρόνια αργότερα, ο Μπορ αφήνει την Δανία και συνεργάζεται με την ομάδα των επιστημόνων που κατάφεραν να φτιάξουν την ατομική βόμβα, που με την καταστροφή στη Χιροσίμα κα το Ναγκασάκι τερμάτισε τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η παράσταση παίζεται στο θέατρο «Άλφα» (Πατησίων & Στουρνάρη) κάθε Κυριακή, Δευτέρα & Τετάρτη.

Περιμένοντας τον Γκοντό

Ο Κωστής Καπελώνης είχε μια πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα: να ανεβάσει το γνωστότερο έργο του Μπέκετ, ερμηνευμένο αποκλειστικά από γυναίκες! Νομίζω όμως ότι το ενδιαφέρον εξαντλήθηκε εκεί! Έχω δει πολλές παραστάσεις στο θέατρο Τέχνης, αλλά ποτέ Μπέκετ και δεν πρόκειται και να ξαναδώ.
Η παράσταση ήταν αξιοπρεπέστατη, αλλά δεν ήταν Μπέκετ. Ήταν μια ρεαλιστική ανάγνωση ενός κειμένου του παραλόγου: δύο γυναίκες με φροντισμένα κουστούμια έλεγαν το κείμενο του Μπέκετ!!!!!! Όλες οι φράσεις της Γέρου & της Χατούπη έμεναν μετέωρες στον αέρα (σκηνοθετική οδηγία, υποθέτω). Δύο παρίες, που δεν έχουν καμιά ελπίδα στην ζωή και περιμένουν κάποιον που δεν εμφανίζεται ποτέ, και ρεαλιστικά να το δούμε, δεν θα συμπεριφερόντουσαν έτσι. Αντίθετα, η Πιστιόλα έκανε μια εκπληκτική εξωτερική μεταμόρφωση και η Αλικάκη είχε κάποιο ενδιαφέρον (την έσωζε και το ότι είχε ελάχιστο κείμενο). Γενικά, το δεύτερο ζευγάρι ήταν πιο κοντά στο μπεκετικό πνεύμα, χωρίς όμως να μπορούμε να πούμε ότι το πλησίασε αρκετά.
Ήταν μια παράσταση με παντελή έλλειψη σωματικότητας, χωρίς καμιά σκηνοθετική πρόταση. Οι αγγλικές φράσεις μέσα στο κείμενο ομολογώ ότι δεν μου άρεσαν, αλλά αυτό ήταν το λιγότερο. Ωστόσο, πρέπει να αναφέρω ότι το σκηνικό ήταν εξαιρετικό! Μίνιμαλ, έξυπνο και πανέμορφο. Επίσης, ήταν ωραία ιδέα κατά το διάλειμμα οι δυο πρωταγωνίστριες να ξεκουραστούν επί σκηνής, μια και ποτέ οι δύο αυτοί ήρωες δεν καταφέρνουν να ξεφύγουν από εκείνο το ξερό μέρος κι από την μοίρα τους!

Το Τέλος και η Αρχή

Με αφορμή το παραπάνω και έχοντας δει πριν λίγο καιρό την τόσο εμπνευσμένη παράσταση «Το Τέλος και η Αρχή», για την οποία σας έχω γράψει, ήταν αδύνατον να παρακολουθήσω το «Περιμένοντας τον Γκοντό» του θεάτρου Τέχνης.
Η ομάδα Πλεύσις (www.plefsis-space.gr) δουλεύει μέσα από τον αυτοσχεδιασμό, εμπνεόμενη, συχνά, από κείμενα, χρησιμοποιώντας την γλώσσα της μιμικής και του χορού. Όταν, λοιπόν, έχεις δει μια εξαιρετική παράσταση μιμικής πάνω σε θεατρικά κείμενα του Μπέκετ («Περιμένοντας τον Γκοντό», «Το τέλος του Παιχνιδιού» και «Ευτυχισμένες μέρες»), τόσο όμορφη, με τόση φαντασία, αναρωτιέσαι πώς μπορεί κάποιος να κάνει ακόμα τόσο παλιό θέατρο, όπως η παράσταση του Θ.Τέχνης.
Αν θέλετε, λοιπόν, να απολαύσετε Μπέκετ, όπως δε θα μπορούσατε ποτέ να τον φανταστείτε, μια νέα και διαφορετική ανάγνωση του, χωρίς όμως να ξεφεύγει από το πνεύμα του, αν θέλετε να γεμίσετε εικόνες, συμμετρίες και εικαστικές διατυπώσεις και να δείτε μπεκετικούς ήρωες σχεδόν να χορεύουν, δεν έχετε παρά να πάτε στο θέατρο Φούρνος κάθε Σαββατοκύριακο στις 9.30. Μια αισθητική παράσταση, με ονειρικό τέλος, μια διαφορετική πρόταση για τον Σάμιουελ Μπέκετ, από την ομάδα μιμικής Πλεύσις.